 |
| Zorgboerderij Care for You |
Wat doe je als je zoon of dochter thuis komt te zitten? Het overkwam Julia, de pleegdochter van Carolien. Ze is 10 jaar en liep in groep 3 helemaal vast op school. Nu komt ze weer aan leren toe op zorgboerderij Care for You door het Buitengewoon Onderwijs (BGO).
Buitengewoon Onderwijs werkt, maar waarom? In dit artikel kijken we naar de effecten van Buitengewoon Onderwijs. Aan de hand van de ervaring van pleegmoeder Carolien, resultaten van onderzoeken naar de effecten van onderwijs op zorgboerderijen en een professionele kijk van Baukelien Izelaar met haar ervaring als regiomanager bij het Samenwerkingsverband voor passend onderwijs.
Maar eerst: wat is buitengewoon onderwijs precies?
Op het BGO krijgen kinderen weer onderwijs, maar dan in een groene omgeving én met de daar aanwezige ondersteunende begeleiding in plaats van in een klaslokaal binnen de schoolmuren. De afwisseling tussen school en ontspanning zorgt ervoor dat kinderen weer kunnen leren en zichzelf ontwikkelen. Het doel is om uiteindelijk weer terug naar het regulier of speciaal onderwijs te kunnen.
Volgens de oudervereniging Balans zaten er in 2024 minimaal 70.000 leerlingen thuis. Deze kinderen lopen vast in het regulier of speciaal onderwijs en blijven daardoor thuis. Eenmaal thuis krijgen ze geen onderwijs meer. In Nederland zijn er verschillende initiatieven die helpen bij dit probleem, zoals het Buitengewoon Onderwijs (BGO).
 |
|
Vastlopen in het onderwijs
Julia was één van die kinderen die begon op het reguliere onderwijs, maar daar al snel vastliep. ‘In de klas waren voor haar te veel prikkels’, vertelt pleegmoeder Carolien. ‘Het is druk, en de juf kon niet de extra aandacht geven die Julia nodig heeft om te functioneren.’ In groep 2 werd duidelijk dat Julia groep 3 niet aankon door haar korte spanningsboog en gebrek aan concentratie. ‘We merkten aan alles dat het op school niet meer ging’, zegt Carolien.
Voor Carolien en haar man was het Buitengewoon Onderwijs onbekend. ‘Daar kwamen we achter toen we in gesprek gingen met een schoolspecialist. Hij heeft ons doorverwezen naar Buitengewoon Onderwijs.’
Kleinere klassen
Julia zit momenteel in een groep met Buitengewoon Onderwijs met vier andere kinderen. Naast klassikale begeleiding is er ook ruimte voor individuele begeleiding. Daarnaast is er meer afwisseling tussen schoollessen en ‘klussen’. Carolien geeft een voorbeeld: ‘Iedere dag mogen de kinderen kiezen welke klus ze willen doen met hun handen. Dat is bijvoorbeeld de dieren voeren, maar Julia heeft ook weleens een presentatie of een kerstdorpje gemaakt. Op de boerderij heeft ze ook de mogelijkheid om te ontspannen zonder dat ze steeds maar door moet.’
Aan leren toekomen
Na de start op het Buitengewoon Onderwijs merkte Carolien al snel dat Julia op haar plek zat. ‘Door alle prikkels om haar heen lukte het nooit om te leren lezen. Op het Buitengewoon Onderwijs leerde ze dat in één keer. En dat kon ze ook nog eens écht goed. Dat is echt haar talent.’
Onderzoek WUR
Dat onderwijs in een groene omgeving werkt, blijkt ook uit onderzoek. Uit het onderzoek van de Wageningen Universiteit (WUR) naar de effecten van onderwijszorgboerderijen blijken de vele positieve effecten voor leerlingen die anders thuiszitten. De combinatie van een niet-schoolse, groene omgeving en een pedagogische aanpak die vertrekt vanuit het kind, zorgt ervoor dat kinderen zich echt gezien en gehoord voelen. Ook de afwisseling tussen school- en boerderijactiviteiten helpt daarbij. Kinderen leren zichzelf kennen, leren begrijpen hoe hun gedrag overkomt bij anderen en krijgen daarbij ook handvatten om ander gedrag te leren. Uit het onderzoek blijkt dat deze aanpak helpt en dat 80% van de kinderen in dit soort initiatieven weer terugkeert naar het reguliere (speciaal) onderwijs.
Experiment onderwijs-zorgarrangementen
Omdat effect meten belangrijk is, maakt het BGO ook deel uit van het Experiment Onderwijszorgarrangementen (OZA) van de rijksoverheid. Met het experiment doen een aantal initiatieven mee die zorg en onderwijs combineren voor kinderen die extra zorg en ondersteuning nodig hebben. Met het experiment worden de resultaten van deze initiatieven gevolgd door onderzoekers van het Kohnstamm Instituut, SEO Economisch Onderzoek, het Verwey-Jonker Instituut en de Universiteit van Amsterdam.
 |
 |
|
Passend onderwijs
Baukelien Izelaar is regiomanager bij Samenwerkingsverband Berséba. In haar werk komt ze ook kinderen tegen die in het reguliere onderwijs of speciaal onderwijs niet meer volledig het onderwijs kunnen volgen.
Ook Baukelien ziet de voordelen van BGO. ‘Ik ben heel blij met deze vorm van onderwijs. Het liefste wil je natuurlijk dat het kind regulier of gespecialiseerd onderwijs krijgt. Tegelijkertijd zie je dat dit niet altijd realistisch is. Dat zie je met name bij kinderen met hechtingsproblematiek, autisme of gedragsproblemen. Het lukt hen bijvoorbeeld niet om in een grote groep te functioneren. Deze tussenvorm sluit aan bij de ondersteuningsbehoeften van de kinderen en ze krijgen ook écht onderwijs. Dat is veel beter dan thuiszitten.’
Samenwerking tussen school en BGO
Volgens Baukelien kunnen andere scholen van de aanpak van het Buitengewoon Onderwijs leren. Tussen scholen en het Buitengewoon Onderwijs wordt ook kennis gedeeld. Bijvoorbeeld over bepaalde methoden die gebruikt worden op het BGO, die ze ook in het regulier onderwijs toe kunnen passen.
De samenwerking tussen school en BGO is ook belangrijk om kinderen weer terug te laten keren naar het regulier of speciaal onderwijs. Julia gaat al een aantal jaar naar het Buitengewoon Onderwijs. Inmiddels gaat ze nog maar 2 dagen naar BGO en 3 dagen per week naar het speciaal basisonderwijs (SBO). Dit heeft ze in de afgelopen jaren opgebouwd. ‘Ik merk wel dat de dagen op het SBO haar meer energie kosten’, geeft Carolien aan. ‘Dat zal voor Julia altijd zo blijven. Daarom is de combinatie met BGO erg fijn; dat zorgt voor een goede afwisseling voor haar.’
 |
|
Beeldvorming BGO
Baukelien ziet in de onderwijssector al veel positieve voorbeelden van scholen waar echt passend onderwijs geboden wordt. Toch blijft het soms zoeken naar de juiste oplossing voor een leerling. ‘In ons Samenwerkingsverband vinden we het belangrijk dat kinderen dicht bij huis onderwijs krijgen, maar ook dat het kind zich thuisvoelt en kan ontwikkelen’, geeft ze aan.
De ervaringen van Carolien en Baukelien laten zien hoe waardevol Buitengewoon Onderwijs is voor kinderen die passend onderwijs nodig hebben. Door het Buitengewoon Onderwijs krijgen zij de kans om zichzelf te ontwikkelen en te leren. Als stichting zijn we trots op het Buitengewoon Onderwijs. Op dit moment bieden we BGO aan op zorgboerderij Care for You en op Zorgboerderij de Nieuwe Beer. Wil je meer informatie over het onderwerp Buitengewoon Onderwijs?
Vanwege de privacy van de deelnemer is de naam Julia fictief. Ook de foto's hebben niet te maken met deze specifieke deelnemer.